Świeradów-Zdrój miastem herbowym!

Jeśli Rada Miasta przychyli się do opinii heraldyków — Świeradów-Zdrój wreszcie będzie mieć prawdziwy herb

Komisja Heraldyczna działająca na zlecenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pozytywnie zaopiniowała projekt herbu Miasta Świeradów-Zdrój.

Otwiera to drogę do ostatniego etapu przyjęcia nowego wzoru symbolu miasta — uchwalenia elementów graficznych identyfikujących miasto przez Radę Miasta Świeradów-Zdrój.
Wreszcie możemy mieć symbol na jaki zasługujemy — zgodny z zasadami heraldyki, uwzględniający lokalną tradycję, odzwierciedlający charakter miasta i jego status.

Komisja Heraldyczna, choć formalnie ciało doradcze, faktycznie ma głos decydujący. Jeśli opinia tego gremiium jest negatywna — nie ma co liczyć na zatwierdzenie symboliki miejskiej przez administrację rządową i taki projekt nie ma szans na zastosowanie.

Nowy herb Miasta Świeradów-Zdrój opracowali dwaj wybitni heraldycy: Robert Fidura oraz Kamil Wójcikowski. Przystąpili do pracy uprzednio solidnie się przygotowując: wykonali gruntowną kwerendę dotyczącą historii miejscowości, używanych dawniej symbolów gminy oraz lokalnego sądu.
Projekt objął nie tylko herb, ale na jego podstawie także pozostałe symboliczne wyróżniki miasta. Komisja Heraldyczna zaakceptowała bez zastrzeżeń wzór herbu i flagi. I to za pierwszym podejściem, co jak przyznają doświadczeni heraldycy — nie jest takie częste.
Aczkolwiek komisja zgłosiła drobne zastrzeżenia do pieczęci, sztandaru oraz insygniów, a także Odznaki Honorowej. Po sugerowanych przez KH poprawkach Miasto przedłoży zmienione projekty do ponownego zaopiniowania.
Najważniejsze, że herb — główny symbol miasta — można już poddać głosowaniu Rady Miasta, by formalnie, wprowadzony do użycia uchwałą, jak najprędzej mógł dumnie symbolizować Świeradów-Zdrój.

"Chciałabym aby ten nowy herb stał się okazją i dobrym pretekstem do zgody mieszkańców naszego górskiego uzdrowiska, niczym dwóch źródeł w jednym kielichu. Pod jednym, rozłożystym drzewem jest miejsce dla nas wszystkich", w metaforycznym tonie wyraża przesłanie projektu nowego herbu Burmistrza Miasta Edyta Wilczacka.

Wraz z logo, Świeradów będzie mieć komplet identyfikujących znaków. Zarówno w przekazach formalnych, wymagających dostojnej oprawy jak i w promocji, reklamie, identyfikacji wobec turystów i sympatyków miasta.

Drzewo, góra, źródła i kielich

Uzasadnienie wniosku do MSWiA, rozpatrywane przez Komisję Heraldyczną, jest dokumentem obszernym, ponad 40-stronicowym. Warto jednak przytoczyć jego najważniejsze fragmenty, które wyjaśniają skąd akurat taki wygląd herbu.

Używany od 1996 r. symbol miasta niestety jest całkowicie niezgodny z zasadami heraldyki i nie da się go poprawić jedynie niewielkimi modyfikacjami. Kompozycja jest przeładowana elementami, a niektóre z nich dublują symbolikę (źródło i woda u dołu tarczy). Niedopuszczalne jest umieszczenie w herbie nazwy jednostki samorządu. Herb nie może mieć trzech planów z wzajemnie przysłaniającymi się elementami (źródło – choinka – góry). Wyobrażenie choinki i gór jest dość naiwne, nie przystające do reguł stylizacji heraldycznej. Dziwny jest także kształt tarczy herbowej.

Projektanci nowego herbu wzięli w swej propozycji pod uwagę przyzwyczajenie mieszkańców oraz wszystkich innych, którzy znają ten dotychczasowy herb Świeradowa-Zdroju. Starali się więc nawiązać, na ile to było możliwe, do kreacji z 1996 r.
Podczas pracy konceptualnej brano też pod rozwagę wszelkie inne motywy kojarzące się z naszym miastem: mitycznego Flinsa, maskotkę miasta — żabę, wielowiekową przynależność do dóbr rodu Schaffgotschów, nazwę Flinsberg oznaczającą krzemienną / kwarcową górę itd.

Ostatecznie obrane elementy: świerk dwa źródła oraz kielich Higei, nie tylko nawiązują do historycznej symboliki, ale w skrótowo opowiadają historię miasta: świerkowy (podwójny) zdrój z leczniczą tradycją.

Świerk na górze projektu nowego herbu nawiązuje do pieczęci sądowej z 1840 roku. Ponadto samotne drzewo i góra to elementy obecne we wszystkich symbolach używanych historycznie w miejscowości począwszy od najstarszej znanej z 1693 roku. Góra może być odległą aluzją do nazwy Flinsberg (Berg w j. niemieckim oznacza "górę"). Wodotrysk nawiązuje do uzdrowiskowego charakteru miasta oraz do członu „-Zdrój” w nazwie. Motyw wodotrysku obecny jest w heraldyce Świeradowa-Zdroju od 1949 roku. Dwie strugi wody są aluzją do historycznych dwóch źródeł uzdrowiskowej wody pitnej: „Dolnego” i „Górnego”, ale też do dwóch uzdrowisk: Świeradowa i Czerniawy. Cała kompozycja jest próbą zachowania i skorygowania jak największej liczby elementów z herbu używanych do tej pory.

Wielu odbiorcom kolorystyka nowego projektu może się wydać uboga. Zwłaszcza w kontraście z dotychczasowym herbem, zielono-czerwono-niebiesko-żółtym. Jednak właśnie ta wielobarwność była jedna z przesłanek zakazujących nam jego używania.
Toteż projekt z 2026 r. posiada wyłącznie dwie barwy: zieleń i srebro. Tak, kolor biały to w heraldyce nie tyle kolor, co metal — srebro właśnie. A ponieważ nie może, zgodnie ze sztywnymi zasadami, występować kolor na kolorze, wodotrysk również jest srebrny, a nie jak pewnie wielu z nas by chciało — niebieski. Trzeba jednak przyznać, że krystalicznie czystej, dobrze natlenionej wodzie, bliżej do srebrnego połysku niż błękitu.
Z tego samego powodu kielich Higei, symbolizujący zdrowie, nie jest złoty (żółty), bowiem nie mogą występować obok siebie dwa metale (srebro i złoto). Pozostał więc, podobnie jak woda, srebrny.
Także dlatego tarcza herbowa nie ma koloru nieba, bowiem zielone choinka i góra nie mogą wystąpić na barwie niebieskiej; mogą za to na metalu — srebrze, czyli białym.

Zasady rządzące kompozycją herbów jak widać są bardzo złożone i nie pozostawiają wiele miejsca na graficzne popisy. Czy to źle? Dzięki statecznym i wyważonym regułom mamy gwarancję, że projekt ma historyczne fundamenty, lecz zarazem jest ponadczasowy.
Co innego logo miasta, które nie musi spełniać tak surowych zasad i ma zupełnie inne cele: łatwo trafiać do odbiorcy, prowokować do reakcji, być charakterystyczne i ułatwiać zastosowanie w różnych okolicznościach.

Być może już pod tegoroczną choinkę dostaniemy prezent w postaci herbu z... piękną choinką :).